Chén tống trà là món trà cụ quen thuộc trong nhiều bộ ấm chén truyền thống. Không chỉ hỗ trợ chia đều nước trà trước khi rót ra chén quân, chén tống còn giúp giữ hương vị ổn định, tăng tính thẩm mỹ cho bàn trà. Hiện nay, chén tống tử sa được yêu thích nhờ vẻ đẹp mộc mạc, khả năng giữ nhiệt tốt và thiết kế ngày càng tinh tế.
1. Tống trà là gì? Đặc điểm của chén tống
Chén tống trà (公道杯) là chiếc chén dùng để chứa trà sau khi rót từ ấm pha ra đặc biệt là trong trà đạo Đông Á. Sau đó, người dùng mới rót từ chén tống sang các chén quân để mời khách. Đây là dụng cụ quan trọng trong nghệ thuật pha trà truyền thống. Tống trà còn có tên gọi khác là chén tống, chuyên trà hay chén chủ.
Chén tống thường có hình dáng giống một chiếc bình nhỏ không nắp, có vòi để rót nước chính xác với thiết kế rộng miệng, thân bo tròn hoặc hình dáng đơn giản. Ngoài ra, chén tống sẽ có loại có quai cầm (hoặc không quai) để tránh nóng.
2. Công dụng của chén tống trong quá trình pha trà
Ý nghĩa lớn nhất của chén tống là giúp chia đều trà nước sau khi pha, để từng chén khi rót ra đều có màu sắc, hương thơm và vị trà đồng nhất. Nhờ vậy, người thưởng trà sẽ cảm nhận được trọn vẹn hương vị, tránh tình trạng chén đầu nhạt và chén cuối quá đậm.
Bên cạnh đó, chén tống còn mang nhiều giá trị thực tế trong quá trình pha trà. Nhiều mẫu chén được thiết kế kèm lưới lọc giúp giữ lại cặn trà, mang đến nước trà trong và đẹp mắt.
Khi trà được rót ra khỏi ấm đúng lúc, lá trà không bị ngâm quá lâu nên hạn chế vị đắng chát, giữ được hậu ngọt tự nhiên. Trà trong chén tống cũng được hạ nhiệt vừa phải trước khi rót ra chén quân, giúp người uống dễ thưởng thức hơn.
3. Các loại chén tống trong bàn trà
Chén tống hiện nay được chế tác từ nhiều chất liệu khác nhau, trong đó phổ biến nhất là thủy tinh, sứ và tử sa. Mỗi loại đều mang nét đẹp riêng và phù hợp với từng nhu cầu thưởng trà.
Chén tống tử sa
Chén tống tử sa được nhiều người yêu trà yêu thích nhờ khả năng giữ nhiệt tốt và chất liệu mộc mạc, gần gũi. Bề mặt đất tử sa có vẻ đẹp tự nhiên, càng sử dụng lâu càng lên màu trầm ấm và bóng đẹp. Đây là lựa chọn phù hợp với những ai yêu phong cách thưởng trà truyền thống.
Chén tống thủy tinh
Chén tống thủy tinh có ưu điểm trong suốt, giúp dễ dàng quan sát màu sắc của nước trà trong quá trình pha. Loại này rất thích hợp khi dùng với trà xanh, trà hoa hoặc những dòng trà có màu nước đẹp. Thiết kế nhẹ nhàng, hiện đại cũng giúp chén thủy tinh dễ kết hợp với nhiều bộ trà cụ khác nhau.
Chén tống sứ
Chén tống sứ mang vẻ đẹp thanh lịch và tinh tế với đa dạng kiểu dáng, họa tiết trang trí phong phú. Chất liệu sứ dễ sử dụng, dễ vệ sinh và phù hợp với nhiều không gian thưởng trà. Đây là dòng chén tống được nhiều gia đình lựa chọn, đồng thời cũng thích hợp để làm quà tặng trang nhã.
3. Cách sử dụng chén tống trà trong pha trà
Trong bộ trà cụ truyền thống, tống trà thường được đặt ở vị trí trung tâm giữa ấm pha và các chén quân. Đây là nơi tiếp nhận toàn bộ nước trà sau khi hãm trong ấm trước khi chia ra từng chén nhỏ.
Khi trà trong ấm đã đạt độ ngấm mong muốn, người pha sẽ rót toàn bộ nước trà sang tống trà thay vì rót trực tiếp vào từng chén quân. Việc này giúp nước trà được hòa đều về màu sắc, hương thơm và độ đậm nhạt, tránh tình trạng chén đầu nhạt còn chén cuối quá đậm. Trước khi pha, nên tráng chén tống bằng nước nóng để làm ấm dụng cụ, giúp hạn chế thất thoát nhiệt khi rót trà.
Sau khi đã rót vào tống trà, người pha tiếp tục chia trà lần lượt ra các chén quân. Khi rót nên giữ tay chắc, đưa vòi chén gần miệng chén uống và rót nhẹ nhàng để hạn chế tràn nước hoặc làm mất hương trà. Lượng trà trong mỗi chén nên được chia tương đối đều nhau để thể hiện sự tinh tế và tôn trọng khách mời.
4. Lưu ý khi sử dụng chén tống trà
Để chén tống phát huy tốt công dụng chia đều trà và giữ trọn hương vị, người dùng cần chú ý đến thao tác rót trà cũng như cách sắp xếp trên bàn trà. Những cử chỉ nhẹ nhàng, đúng trình tự không chỉ giúp nước trà ngon hơn mà còn thể hiện sự tinh tế trong nghệ thuật thưởng trà.
4.1 Rót thấp tay, hạn chế rót từ quá cao
Khi rót trà từ chén tống ra chén quân, trà hữu nên giữ vòi chén gần miệng chén uống và rót nhẹ nhàng. Cách rót thấp tay sẽ giúp dòng trà ổn định, hạn chế bắn nước và giữ được hương thơm tự nhiên của trà.
Nếu rót từ độ cao quá lớn, nước trà dễ tạo nhiều bọt, làm giảm độ trong của nước và khiến hương trà bay nhanh hơn. Ngoài ra, trà nóng có thể văng ra ngoài, gây bất tiện hoặc bỏng tay cho người xung quanh. Vì vậy, thao tác rót chậm rãi và vừa tầm luôn được xem là cách rót trà tinh tế.
4.2 Không rót chéo qua các vật cản
Khi mời trà, nên rót lần lượt theo thứ tự từ trái sang phải hoặc theo chiều kim đồng hồ để thao tác được tự nhiên và trang nhã. Các trà hữu cần trránh đưa tay vòng qua ấm trà, khay trà hay các trà cụ khác để rót, vì dễ va chạm làm đổ nước hoặc xê dịch dụng cụ trên bàn trà.
Khi rót trà bạn cần tránh thao tác rót chéo tay. Không nên dùng tay trái để rót trà cho khách ngồi bên phải hoặc dùng tay phải để rót cho khách bên trái, đồng thời cũng không nên với tay quá xa để rót trà cho người ngồi đối diện. Những cử chỉ này sẽ làm thiếu thẩm mỹ và làm mất đi sự thanh lịch trong không gian thưởng trà.
Chén tống trà tử sa không chỉ là dụng cụ pha trà tiện lợi mà còn là điểm nhấn tinh tế trên bàn trà. Sở hữu một chiếc chén tống phù hợp sẽ giúp mỗi lần thưởng trà trở nên trọn vẹn và thư thái hơn.
